تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
465
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
معتبرتر بدانند و يكى از اين خاندانها ، لااقل در شاهنشاهى هخامنشى و ساسانى ، خود خاندان شاهى بوده است « 1 » . مسلم است كه بسيارى از اين خاندانها در زمان اشكانيان نيز قدرت فراوانى داشتهاند . طبرى نام چهار تن از هفت تنى را كه به وسيلهء بشتاسپ به عالىترين مقامات رسيدند نام مىبرد و سه تن از آنها يعنى كارن و سورن و سپنديار « 2 » را با لقب پلهوى يا پهلوى يعنى پارثى « 3 » ياد مىكند همچنان كه موسىخورن ارمنى نيز ( ص 2 س 6 و صفحات 28 و 68 و 71 ) كارنها و سورنها « 4 » را پهلو مىخواند و آنها را از افراد خود خاندان اشكانيان مىنامد . از يكى از افراد خاندان قارن ( كارن ) كه در قرن اوّل پس از مسيح مىزيسته است اطّلاع داريم و مىدانيم كه اين خاندان تا مدّتها پس از سقوط ساسانيان نيز به حيات خود ادامه داده است « 5 » . يكى از افراد خاندان سورن بر كراسوس پيروز شد . از اين خاندان سورن تا آخرين دورهء ساسانى آگاهى هست با آنكه نام ايشان در منابع عربى و فارسى بسيار كم ديده مىشود . در اين منابع افراد اين خاندان زير نامهاى شخصى خود و يا در زير نامهاى مناصب خود و يا در زير نامهاى خانوادههاى فرعى كه اين خاندان به آنها منشعب شده است ذكر شدهاند « 6 » . به گفتهء ثئوفيلاكتوس ( ص 3 س 18 ) خاندان
--> ( 1 ) - ثئوفيلاكتوس در موضع مذكور . ( 2 ) - مقرّ كارن را ناحيهء نهاوند ( ماد غربى ) و مقرّ سورن را در سگستان و مقرّ سپنديار را در رى نوشتهاند . نام خاندان چهارم و به عبارت بهتر خاندان اول را نمىتوان درست خواند ؛ مقرّ آن در دهستان ( واقع در جرجان ) بوده است . ( 3 ) - اكنون كافى است كه دربارهء اين مطالب به مقالهء الس هاوزن به عنوان « پرثوه و پهلو » رجوع شود . ( 4 ) - ظاهرا ارمنيها مطردا كارين ( با ياء مجهول ) نوشتهاند ، در صورتى كه در منابع عربى و فارسى قارن با مصوت كوتاه ديده مىشود . سورن بايد در فارسى سورين باشد زيرا واو و ياء مجهول پيش از حرف غنّه از قديمترين زمانها در زبان فارسى به واو و ياء معلوم بدل شده است . ( 5 ) - رجوع شود به زيرنويس شمارهء 2 صفحهء 157 . ( 6 ) - با صرفنظر از اعضاى ارمنى اين خاندان ، در خاندان ايرانى سورن نام اشخاص ذيل را پيدا كردهام : سورناس يا سورنا شكستدهندهء كراسوس ( در سال 53 پيش از مسيح ) و دارندهء منصب « تاجگذارنده بر سر شاه ( پلوتارخ در كراسوس ؛ منتخبات ليوى فصل 106 - فلوروس ص 3 س 11 . - سورنا دارندهء منصب « تاجگذارنده بر سر شاه در سال 36 پس از مسيح